Marieke Goossens
Strafrechter te Haarlem

Stefaan S., 19 jaar oud, heeft een dagvaarding gekregen voor de politierechterzitting. Hij wordt ervan verdacht dat hij bijna een jaar terug midden in de nacht een aantal uitsmijters heeft bedreigd. Stefaan heeft geen advocaat bij zich. Ter ondersteuning zijn zijn vader en zus meegekomen.

Ik vraag Stefaan of de beschuldiging van de officier van justitie klopt. Vanaf dat moment is glashelder dat Stefaan in zijn ‘schiet op’-driver zit.  Stefaan begint te ratelen en vertelt staccato wat hij op de bewuste dag de hele dag heeft gedaan. Vanaf zijn ontbijt. Tot het moment dat hij, naar zijn stellige overtuiging, ten onrechte in de cel is beland. Nadat hij is uitgeraasd, geef ik hem terug dat het hem kennelijk hoog zit, dat hij een heel verhaal te vertellen heeft, maar dat hij zo snel gaat dat ik hem niet kan volgen, terwijl ik zijn kant van het verhaal belangrijk vind en graag goed wil kunnen begrijpen. Op dat moment spreek ik hem aan vanuit mijn Voedende Ouder naar zijn Aangepast Kind.

Vervolgens maak ik een contract met hem.

We spreken af dat hij het verhaal in stukjes zal vertellen. Ik zal gericht vragen stellen, met de bedoeling de verschillende stadia in de escalatie te onderscheiden zodat duidelijk wordt wat zijn visie is en hoe die zich verhoudt tot de verklaringen van de aangevers. Stefaan zal niet meteen uitweiden en op een normale snelheid spreken. Stefaan gaat hiermee akkoord. Het contract wordt op het niveau van Volwassene tot Volwassene gesloten. De ondervraging gaat door op ditzelfde niveau. Maar dat duurt maar even. Ik vraag Stefaan met wie hij die avond uit was en wat hij gedronken heeft. Stefaan gaat meteen in de hoogste versnelling. Met mijn Kritische Ouder grijp ik in: “Stop! U gaat veel te snel”. Ik herinner hem vriendelijk aan het contract en schakel daarmee over naar mijn Voedende Ouder en zijn Volwassene. Even gaat het goed, maar al snel ratelt verdachte weer. Nu schakel ik mijn Vrije Kind in. Ik zak onderuit “Pfffffffff, dit tempo houd ik niet bij hoor.” Verdachte kan er ook wel om lachen. Dit haalt kou uit de lucht. De grootste spanning lijkt weg en verdachte vertelt, zo rustig als voor hem mogelijk is, maar nog steeds in een hoog tempo, zijn verhaal.

Hij was die avond met zijn vriendin. Hij had gedronken. Misschien wel wat teveel. Toen wilde hij de jas van zijn vriendin ophalen en dat mocht niet. Het meisje bij de jassen zei dat hij om moest lopen en daar was hij het niet mee eens. En dat heeft hij haar rustig uitgelegd.

Een aardig moment voor mij om met verdachte te bespreken wat hij onder rustig verstaat. Ik kan mij zo voorstellen dat hij ook op dat moment een spraakwaterval van woorden is geweest en dat dat in de late uren en met een slok op, kan behoorlijk bedreigend overkomen. En kan op dat moment aanleiding zijn om verwijderd te worden. Ik gebruik op dat moment, hoewel ik kritisch op zijn gedrag ben, mijn Voedende Ouder.

Verdachte zegt dat te begrijpen. Vervolgens leg ik hem uit dat hij heeft te luisteren naar de aanwijzingen van de portiers. Ook al is hij het er op dat moment niet mee eens. En dat het op dat moment geen pas geeft om je te verzetten, portiers uit te schelden of een gevecht aan te gaan. Op dit moment is mijn Kritische Ouder aan het werk. Verdachte geeft aan dat te begrijpen. Zijn Volwassene verwerkt de informatie.

Hierop meld ik kort wat de portiers verklaard hebben en daarmee is wat mij betreft een eind gekomen aan de behandeling van het feit. Vervolgens bespreek ik met Stefaan zijn persoonlijke omstandigheden.

Mijn Volwassene en ook de Volwassene van Stefaan zijn hierbij volledig ingeschakeld. De drie W’s (woning, werk, wijfje) komen daarbij aan bod.

Het is uit met zijn vriendin. Ik meld meelevend dat ik dat heel vervelend voor hem vind. Waarop hij begint te stralen. Vrij Kind bij de verdachte! Vertel, vertel!! Vrij kind bij de rechter! Een nieuwe liefde voor Stefaan.

Verdachte vertelt vervolgens dat hij ADHD heeft. Sinds kort is hij hiervoor onder behandeling en slikt hij medicijnen. Hij is nu veel rustiger dan voorheen. Hij vertelt dat hij erg tegen de zitting heeft opgekeken en dat hij daarom zijn vader en zus heeft meegenomen. Hij vertelt spontaan dat het hem erg meevalt en dat hij blij is dat hij zijn verhaal kan vertellen.

Nadat de officier van justitie, vanuit diens Kritische Ouder, hem nog eens verteld heeft dat het gedrag van verdachte niet paste en leidt tot een strafbare bedreiging en bestraft moet worden, krijgt verdachte nog het woord om daarop te reageren.

Verdachte meldt dat hij snapt dat hij over de schreef is gegaan en dat hij het allemaal niet zo gemeend heeft, ik herken hierin zijn Aangepaste Kind,

Ik verklaar de bedreiging bewezen. Dat is na het wegen van alle informatie en doe ik vanuit mijn Volwassene. Weliswaar ontkent verdachte de hem te laste gelegde woorden te hebben gebruikt, maar hij geeft wel toe aan het schreeuwen geweest te zijn tegen de portiers en gelet op de staat van zijn dronkenschap ga ik er van uit dat de portiers beter in staat zijn geweest te onthouden wat hij nu precies heeft gezegd dan dat hij dat zelf is. Ik gebruik nu mijn Kritische Ouder. Ik vertel dat ik vind dat hij verkeerd gehandeld heeft en dat hij een straf krijgt. Bij die straf houd ik er ook rekening mee dat hij zelf klappen heeft gehad en niet ongeschonden uit de strijd is gekomen.

Bij de motivering van de straf gebruik ik met name Voedende Ouder. Ik leg verdachte uit dat snel spreken soms handig kan zijn, maar dat deze kracht ook meteen zijn zwakte is. Mensen voelen zich in het nauw gedrukt en schrikken wanneer zij een spervuur van woorden over zich heen krijgen. Ik vraag hem zich daar bewust van te zijn.

Ik eindig in Vrij Kind met de mededeling dat ik hem wel aanraad mee te doen met het WK snel spreken als die ooit gehouden worden. Ik zou op hem durven gokken.